Inhoud
Algemeen
Wat is het Jodendom?
De Joodse wijk in Jeruzalem
Mea Shearim
Joodse taal
Wat is "Kosher"?
Geschiedenis van het Joodse volk (in Israël)

Jodendom

Jeruzalem is de bakermat van het jodendom; hier eerden de joden al van oudsher hun God. De stad is gebouwd op de berg Moria, waar Abraham (volgens de bijbel een Jood) bereid was zijn zoon Isaäk aan God te offeren.
De geschiedenis van het Joodse volk is verbonden met zijn godsdienst. Zonder zijn godsdienst was het Joodse volk waarschijnlijk geheel opgegaan in andere volken.
Op de vraag wie nu wel Jood is of niet heeft de Israëlische volksvertegenwoordiging de volgende wet aangenomen: men is Jood als men geboren is uit een Joodse moeder of als men zich bekeerd heeft tot het Jodendom.

Wat is het Jodendom?

Binnen het Jodendom bestaan drie richtingen: het orthodoxe ,het conservatieve en het liberale jodendom.
De orthodoxe joden houden zich strikt aan de joodse wetten en voorschriften die staan opgetekend in de joodse geschriften (de Thora en de Talmoed).
De conservatieve joden gaan wat vrijer om met de wetten en voorschriften. De liberale joden willen hun geloof een meer eigentijds gezicht geven.
Kenmerkend voor alle joden is dat zij het bestaan van God (in het hebreeuws: Jahweh, JHWH, ik ben die ik ben) als een vast gegeven accepteren; zij beschouwen God als de schepper van alles. Ook hebben zij allen de sabbat (zaterdag) als rustdag.
Er is maar één God, hij schiep de wereld en de mensen met een bepaald doel en Hij leidt het leven en de geschiedenis volgens een vast plan.

Vanaf de vroegste tijden beschouwen de joden zich als een volk dat op een uitzonderlijke manier door God werd geroepen en dus uitverkoren, zoals omschreven in de christelijke Bijbel en de joodse Thora.
Godsdienst en geschiedenis van de joden staan opgeschreven in het Oude Testament (christelijke benaming, oftewel de Tenach (joodse benaming).
Tenach betekent de letter T van Thora (wet), de N van de Nebiim (profeten) en de C van Chetoebim (geschriften).

- De Thora omvat de vijf boeken van Mozes: Genesis, Exodus, Leviticus, Numeri en Deuteronomium.
De kern van deze vijf boeken vormen de tien geboden gegeven door Mozes , dit zijn de voorwaarden van het verbond dat God met de joden heeft gesloten.
- De Nebiim omvat historische boeken, zoals Jozua, Richteren, Samuel en Koningen en de geschriften der profeten zoals Elia, Hosea, Jesaja, Amos en Jeremia.
- De Chetoebim bevat historische boeken; zoals Kronieken en Ester, dichterlijke boeken; zoals Psalmen en Hooglied en wijsheidsboeken; zoals Job en Prediker.

De Thora bepaalt de kenmerkende levenswijze van de joden. Rond de 10 geboden groeiden langzamerhand 248 geboden en 365 verbodsbepalingen die allemaal in de Tenach zijn vastgelegd. Zij vormen een exact schema voor het leven vanaf de geboorte tot aan de dood.
Alle joodse tradities en godsdienstige gebruiken zijn aan de Thora ontleend, denk aan sabbat, de spijswetten (het eten moet kosher zijn), de besnijdenis, de Bar Mitswa en de feestdagen.
Geleerden hebben geprobeerd om de Thora te verklaren. Vele verschillende wijzen van uitleg zijn bijeen gebracht in een totaal van 6 boeken (Mishna). De bewerkingen en aanvullingen hierop heet de Gemara(toevoeging). De Mishna en de Gemara vormen samen de Talmoed.

Een opmerkelijk verschijnsel in het jodendom is het geloof in de komst van de Messias; hij zal het Koninkrijk Gods op aarde brengen. De rechtschapenen zullen beloond worden; de zondaars gestraft. Het joodse volk zal in een land bijeen gebracht worden en er zal een tijdperk van vrede en geluk aanbreken voor alle mensen.

Gebruiken en tradities nemen een belangrijke plaats in het leven van iedere jood in.
Als een pasgeboren jongen de leeftijd van 8 dagen bereikt wordt hij besneden. Daarbij wordt de voorhuid van de penis verwijderd. Deze ongevaarlijke ingreep wordt door een arts of een besnijder (moheel) uitgevoerd. Het gebruik wordt in het eerste boek van Mozes (Genesis) beschreven.
Op de sabbat na zijn dertiende verjaardag wordt de jongen een Bar Mitswa ; een zoon van de opdracht. Hij gaat voor het eerst naar de synagoge om een zegenspreuk uit de Thora uit te spreken. Vervolgens ontvangt hij de gebedsriemen (tefillin) met daarin de heilige teksten uit de thora en bevestigt deze om zijn linkerarm en op het voorhoofd. Daarna wordt hij opgenomen in de geloofsgemeenschap en is hij een man.
Sommige richtingen laten ook meisjes op een gelijksoortige wijze toe tot de geloofsgemeenschap. Zij wordt dan een Bat Mitswa: een dochter van de opdracht.

Naar inhoud



De Joodse wijk in Jeruzalem.

Zij grenst aan de oostkant van de Armeense wijk en kan worden betreden door via de Jaffapoort rechts af te slaan.
Het stadsdeel heeft veel te lijden gehad van het beleg door de Arabieren en Jordaniërs in de maanden voor en na de stichting van de staat Israël. Dit had ook voordelen, want naderhand vonden archeologen nog zeer oude gebouwen en ruïnes.
Het Joodse stadsdeel is sinds 1967 in de oude stijl en sfeer herbouwd, waardoor een wandeling door de wijk een prettige ervaring is.
Er wonen enige duizenden, meestal orthodoxe joden te midden van mooie pleinen, synagogen, talmoedscholen, kleine restaurants en koffiehuizen.
Bezienswaardigheden zijn oude delen van muren uit de 8ste eeuw voor Christus en de ongeveer 8 meter hoge Israëlitische toren uit de eerste Tempelperiode. In het Burnt House zouden munten en huisraad aangetroffen zijn, die bij de ondergang van de Tweede Tempel zouden zijn verbrand. De munten zijn uit het jaar 69, een jaar voor de verwoesting.

Naar inhoud

Mea Shearim.

In de wijk Mea Shearim (Honderd Poorten) hebben zich Ultra-orthodoxen gevestigd na 1870.
Zij leven daar een aan zeer strikte regels gebonden leven. Mannen dragen er zwarte kleren en hoeden, velen met traditionele vossenbont omrande streimel en gekrulde haarlokken. Vrouwen vertonen zich in lange jurken met een hoofddoek of pruik over het kaalgeschoren hoofd.
Borden vestigen er de aandacht op dat ook vreemdelingen zich moeten houden aan enkele regels betreffende de kleding (lange mouwen, rokken tot de knie, geen shorts en mannen worden verzocht hoeden te dragen). Er zijn veel synagogen en talmoedscholen. Volgens de uitleg van de ultra-orthodoxe religieuze wet is fotograferen verboden.

Naar inhoud

Joodse taal.

Door de Diaspora (verstrooiing) zijn de joden verspreid over vele landen, ze spraken dus vele talen.
Hier zijn eigenlijk maar drie groepen van overgebleven: Hebreeuws-Duits, Hebreeuws-Castilliaans en Hebreeuws met een noordafrikaans accent.
De joden uit Centraal- ,West- en Oost-Europa worden Asjekenazim genoemd, zij spreken een Hebreeuws- Duitse taal, ook wel het Jiddisch genoemd.
De joden uit Spanje noemt men Sefardiem, zij spreken Hebreeuws- Castilliaans ofwel het Ladino. De joden uit het Midden- Oosten hebben geen speciale naam; men noemt ze Oosterse joden.
Informatie over het Hebreeuws en Arabisch vind je door hier te klikken.

Naar inhoud

Wanneer is eten kosher?

Het voedsel moet geschikt en rein zijn volgens de bijbelse en rabbinale spijswetten (kashrut).
- Alleen herkauwende dieren met volledig gespleten hoeven zijn rein.
- Geen schelp- of schaaldieren.
- Vissen moeten op zijn minst een vin hebben die in het water zichtbaar moet zijn.
- Vlees kan niet met zuivelproducten gegeten worden, er moet minstens 6 uur tussen zitten.

Naar inhoud

Geschiedenis Joodse volk

1250 v. Chr.

Jozua trekt met het volk Israël door de Jordaan en mag het daarna veroverde land Kanaän onder de 12 stammen van Israël verdelen.

1200 v. Chr.

De Filistijnen bezetten het kustgebied van Kanaän, dat sindsdien de naam draagt van "Palestina".

1025 v. Chr.

Saul wordt gezalfd tot eerste koning over Israël.

1004-965 v. Chr.

David regeert als koning van Israël te Hebron en Jeruzalem.

965-922 v. Chr.

Regering van Salomo. De eerste Tempel wordt in Jeruzalem gebouwd en ingewijd.

922 v. Chr.

Rijk valt uiteen in Tweestammenrijk (Juda) en Tienstammenrijk (Israël).

721 v. Chr.

De Assyriërs veroveren Samaria en voeren de 10 stammen van het noordelijk koninkrijk weg in ballingschap. Dit betekent het einde van het Tienstammenrijk (Israël).

587 v. Chr.

Nebukadnezar verwoest Jeruzalem en de Tempel en voert de stam van Juda weg in ballingschap naar Babel. Einde van het Tweestammenrijk (Juda).

539 v. Chr.

Cyrus verovert Babel en staat de joden toe naar Jeruzalem terug te keren. Onder leiding van Zerubbabel wordt de Tempel herbouwd en voltooid (Tweede Tempel).

334 v. Chr.

Alexander de Grote verovert Palestina, dat na zijn dood onder de heerschappij van de Ptolemeeën van Egypte geraakt.

198 v. Chr.

Antiochus III van Syrië verslaat de Egyptenaren en Palestina gaat over in handen van de Seleucieden.

175 v. Chr.

Antiochus IV wordt koning. Hij tracht de verering van JHWH uit te roeien en ontwijdt de Tempel door zwijnen op het altaar te offeren.

167 v. Chr.

De joden, onder leiding van de bejaarde priester Mattatias en zijn vijf zonen, komen in opstand tegen de Seleucieden en "winnen" de opstand.

69 v. Chr.

Pompejus verovert Palestina.

40 v. Chr.

De Romeinen worden door de Parthen overvallen, die van tijd tot tijd het land bezet houden.

39 v. Chr.

Herodes de Grote verdrijft de Parthen weer en regeert als koning tot het jaar 4 v. Chr.

4 tot 1 v. Chr.

Geboorte van Christus. (Niet zeker wanneer gebeurd)

30 tot 33 n. Chr.

Jezus gekruisigd.

66 n. Chr.

De joden komen onder leiding van de Zeloten in opstand tegen de Romeinse overheersing.

70 n. Chr.

Titus onderdrukt de joodse opstand, waarbij Jeruzalem geheel verwoest wordt.

132-135 n. Chr.

Voor de tweede maal komen de joden in opstand tegen Rome onder aanvoering van Bar Kochba. Keizer Hadrianus onderdrukt de opstand, verwoest Jeruzalem opnieuw en herbouwt het als de Romeinse stad "Aelia Capitolina".

330-634 n. Chr.

Palestina komt onder de heerschappij van Byzantium (Constantinopel). Na de bekering van Constantijn verspreidt het christendom zich snel over het gehele land en worden er veel kerken gebouwd.

614 n. Chr.

De Perzen vallen Palestina binnen. Duizenden christenen worden vermoord en honderden kerken verwoest.

636 n. Chr.

De mohammedanen uit Arabië veroveren Palestina en maken Jeruzalem na Mekka en Medina tot hun derde heilige stad.

1009 n. Chr.

De Fatimidische kalief Hakem verwoest de kerk van het Heilige Graf en ook vele andere christelijke gebouwen. Hij opent daardoor de vijandelijkheden en steekt het vuur aan voor een oorlogsbrand, die later gedurende twee eeuwen Oost en West in de zgn. "Kruistochten" tegen elkander liet strijden.

1099 n. Chr.

De Kruisvaarders veroveren Jeruzalem en stichten daar het Latijnse Koninkrijk.

1187 n. Chr.

Saladin, een mohammedaans vorst uit Egypte, verslaat het leger van de christenen bij de Hoorns van Hittin. Hij maakt daardoor een einde aan het Koninkrijk van Jeruzalem.

1263 n. Chr.

De Mammelukse sultan Beybars van Egypte verovert de nog overgebleven vestingen van de Kruisvaarders. De Mammelukken regeren nu 250 jaar over de kuststeden.

1400 n. Chr.

Mongoolse stammen, onder aanvoering van Tamerlan, vallen Palestina binnen.

1517 n. Chr.

Het Turkse Ottomaanse Keizerrijk verovert Palestina en houdt het 400 jaar in zijn bezit.

1917 n. Chr.

De Geallieerden onder bevel van generaal Allenby veroveren Palestina in de eerste wereldoorlog. Dit is het jaar van de Balfour-declaratie voor een Joods Nationaal Tehuis in Palestina.

1922 n. Chr.

Het Britse Mandaat over Palestina wordt bevestigd door de Volkenbond.

1947 n. Chr.

De Verenigde Naties nemen een plan aan ter verdeling van Palestina tussen Israël en Jordanië.

1948 n. Chr.

Beëindiging van het Britse Mandaat. Op 14 mei wordt door de Joodse Nationale Raad de Staat Israël uitgeroepen. De eerste oorlog tussen Joden en Arabieren breekt uit.

1949 n. Chr.

De oorlog eindigt met een wapenstilstand tussen Israël, Egypte, Syrië, Jordanië, en Libanon. Palestina wordt verdeeld tussen Israël en Jordanië.

5 juni 1967

Opnieuw breekt een oorlog uit tussen de Arabische landen en Israël. Na 6 dagen is de oorlog beëindigd en heeft Israël het gehele schiereiland Sinaï, de Golan-hoogten (van Syrië) en de westelijke Jordaanoever (van Jordanië) bezet.

6 oktober 1973

Onverwacht breekt een nieuwe oorlog uit tussen Israël, Egypte en Syrië. Na 16 dagen wordt een overeenkomst van "staakt-het-vuren" bereikt.

14 mei 1998

50 Jaar onafhankelijkheid staat Israël

Naar inhoud